ශ්‍රී ලංකාවේ පෞද්ගලික සමාගමක හෝ වෙනත් ආයතනයක සේවය කරන බොහෝ සේවකයන්ගේ වැටුපෙන් සෑම මාසයකම EPF මුදලක් අඩු කරනු ලබයි. EPF යනු සේවකයාගේ අනාගත ආරක්ෂාව සඳහා පවත්වාගෙන යන විශ්‍රාම අරමුදලකි.
EPF යනු කුමක්ද?
EPF යනු “Employees’ Provident Fund” යන ඉංග්‍රීසි නාමයේ කෙටි යෙදුමයි. මෙය 1958 අංක 15 දරන පනත යටතේ පිහිටුවන ලද ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රධාන සේවක සමාජ ආරක්ෂණ ක්‍රමයකි. EPF අරමුදල ශ්‍රී ලංකා මහ බැංකුව යටතේ පරිපාලනය වේ.
සමාගමක සේවයට එක් වූ පසු, අදාළ සේවකයා EPF සාමාජිකයකු ලෙස ලියාපදිංචි කිරීම සේවායෝජකයාගේ වගකීමකි.
EPF සඳහා සේවකයා සහ සමාගම ගෙවිය යුතු මුදල
EPF සඳහා අවම වශයෙන් මාසික ඉපැයීම්වලින් සියයට 20ක් ගෙවිය යුතුය.
සේවකයාගේ දායකත්වය – සියයට 8යි සමාගමේ දායකත්වය – සියයට 12යි මුළු EPF දායකත්වය – සියයට 20යි
සේවකයාගේ සියයට 8 වැටුපෙන් අඩු කරනු ලබයි. සමාගමේ සියයට 12 සමාගම විසින්ම ගෙවිය යුතු අතර, එය සේවකයාගේ වැටුපෙන් අඩු කළ නොහැක.
උදාහරණයක්
සේවකයාගේ මාසික EPF ගණනය කරන ඉපැයීම රුපියල් 75,000ක් නම්:
සේවකයාගෙන් අඩු කරන මුදල: රු. 6,000යි සමාගම ගෙවන මුදල: රු. 9,000යි EPF ගිණුමට යන මුළු මුදල: රු. 15,000යි
මෙහිදී සේවකයාට වැටුපෙන් අඩු වන්නේ රු. 6,000ක් පමණි. ඉතිරි රු. 9,000 සමාගම විසින් ගෙවිය යුතුය.
EPF ගණනය කරන්නේ මූලික වැටුපෙන් පමණක්ද?
නැත. EPF ගණනය කිරීමේදී මූලික වැටුපට අමතරව නීතිය අනුව සලකා බලන වෙනත් ඉපැයීම්ද ඇතුළත් විය හැකිය.
ඒවා අතර:
වැටුප, දෛනික වැටුප හෝ සේවා ගාස්තු ජීවන වියදම් දීමනා විශේෂ දීමනා නිවාඩු දින සඳහා ගෙවන මුදල් ආහාර දීමනා කොමිස් මුදල් කෑලි ගණන අනුව ගෙවන මුදල් කොන්ත්‍රාත් පදනමට ගෙවන මුදල් සේවයට අදාළ වෙනත් ගෙවීම්
ඒ නිසා “මූලික වැටුපෙන් පමණයි EPF අඩු කරන්නේ” යන අදහස සෑම අවස්ථාවකදීම නිවැරදි නොවේ.
සමාගම EPF ගෙවීම ප්‍රතික්ෂේප කළ හැකිද?
නැත. සේවකයා EPF ගෙවීමට අකමැති වුවත්, සේවායෝජකයාගේ EPF ගෙවීමේ වගකීම ඉවත් නොවේ.
සමාගම විසින්:
සේවකයා EPF සඳහා ලියාපදිංචි කළ යුතුය. සේවකයාගේ සියයට 8 දායකත්වය වැටුපෙන් අඩු කළ යුතුය. සමාගමේ සියයට 12 දායකත්වය එකතු කළ යුතුය. මාසික දායකත්වය EPF දෙපාර්තමේන්තුවට යැවිය යුතුය. සේවකයන්ගේ නිවැරදි නම, NIC අංකය සහ සාමාජික තොරතුරු ඉදිරිපත් කළ යුතුය. EPF ගෙවිය යුතු අවසන් දිනය
යම් මාසයකට අදාළ EPF දායකත්වය ඊළඟ මාසයේ අවසන් වැඩ කරන දිනයට පෙර EPF දෙපාර්තමේන්තුවට ගෙවිය යුතුය.
ප්‍රමාද වුවහොත් සමාගමට අමතර දඩ මුදල් ගෙවීමට සිදු වේ. ප්‍රමාද කාලය අනුව අමතර ගාස්තුව සියයට 5 සිට සියයට 50 දක්වා විය හැකිය.
සමාගම EPF නොගෙවන්නේ නම් සේවකයා කළ යුත්තේ කුමක්ද?
වැටුපෙන් EPF මුදල් අඩු කරගෙන එම මුදල් EPF ගිණුමට බැර නොකරන්නේ නම්, සේවකයාට එය සම්බන්ධයෙන් ක්‍රියා කළ හැකිය.
පළමුව:
වැටුප් පත්‍රිකා සුරක්ෂිතව තබාගන්න. EPF අඩු කළ බව පෙන්වන ලේඛන තබාගන්න. සමාගමේ HR අංශයෙන් හෝ ගිණුම් අංශයෙන් තොරතුරු විමසන්න. EPF ගිණුම් ප්‍රකාශය පරීක්ෂා කරන්න. ගැටලුව විසඳෙන්නේ නැත්නම් කම්කරු දෙපාර්තමේන්තුවට ලිඛිත පැමිණිල්ලක් කරන්න.
EPF නිල තොරතුරු අනුව, සේවායෝජකයා දායකත්වය නිවැරදිව බැර කර නොමැති බව දැනගත් විට සේවකයා වහාම කම්කරු දෙපාර්තමේන්තුවට පැමිණිලි කළ යුතුය.
EPF ගිණුම් ප්‍රකාශය පරීක්ෂා කිරීම
EPF ගිණුම් ප්‍රකාශයෙන් පහත තොරතුරු පරීක්ෂා කළ හැකිය:
සේවකයාගෙන් අඩු කළ සියයට 8 සමාගම ගෙවූ සියයට 12 සෑම මාසයකම ගෙවූ දායකත්වය ගිණුමට එකතු වූ පොලිය ගෙවීම්වල ප්‍රමාදයන් නම සහ NIC අංකය නිවැරදිද යන්න
EPF දෙපාර්තමේන්තුව විසින් සාමාජික ගිණුම් ප්‍රකාශ නිකුත් කරන අතර, සේවායෝජකයා එම ප්‍රකාශ සේවකයන්ට ලබා දිය යුතුය.
EPF මුදලට පොලිය ලැබෙනවාද?
ඔව්. සාමාජිකයාගේ EPF ගිණුමේ එකතු වන මුදලට පොලිය ලැබිය හැකිය. එහෙත් පොලී අනුපාතය සෑම වසරකම එකම අගයක් නොවිය හැකිය. අදාළ පොලී අනුපාතය වසරෙන් වසර ප්‍රකාශයට පත් කරනු ලබයි.
රැකියාවෙන් ඉවත් වූ පසු EPF මුදල් ලබාගත හැකිද?
රැකියාවෙන් ඉවත් වූ සෑම අවස්ථාවකම වහාම EPF මුදල් ලබාගත නොහැක. නීතියෙන් සඳහන් කර ඇති විශේෂ අවස්ථාවලදී EPF ප්‍රතිලාභ ලබාගත හැකිය.
ප්‍රධාන අවස්ථා කිහිපයක්:
පිරිමි සේවකයෙකු වයස අවුරුදු 55 සම්පූර්ණ කර රැකියාවෙන් විශ්‍රාම ගැනීම කාන්තා සේවිකාවක වයස අවුරුදු 50 සම්පූර්ණ කර රැකියාවෙන් විශ්‍රාම ගැනීම විවාහය හේතුවෙන් රැකියාවෙන් ඉවත් වන ඇතැම් කාන්තා සේවිකාවන් ස්ථිර පදිංචිය සඳහා විදේශගත වීම ස්ථිර ශාරීරික අපහසුතාවක් හේතුවෙන් රැකියාව කළ නොහැකි වීම විශ්‍රාම වැටුප් හිමි රජයේ හෝ පළාත් පාලන සේවයකට එක්වීම
මේ සඳහා සාමාන්‍යයෙන් “K” ආකෘති පත්‍රය, “B” කාඩ්පත සහ අවශ්‍ය අනෙකුත් ලේඛන ඉදිරිපත් කළ යුතුය.
රැකියාව මාරු කළ විට EPF මුදල් නැති වෙනවාද?
නැත. රැකියාවක් අවසන් කර වෙනත් සමාගමකට එක් වූ විට, EPF මුදල් නැති නොවේ. නව සමාගම නිවැරදි EPF තොරතුරු යටතේ දායකත්වය ඉදිරියට ගෙවිය යුතුය.
එහෙත් නම, NIC අංකය හෝ EPF සාමාජික අංකය වැරදි ලෙස ඇතුළත් කළහොත් ගිණුම් එකතු කිරීමේ ගැටලු ඇති විය හැකිය. එබැවින් සියලුම රැකියා ස්ථානවලදී එකම නිවැරදි නම සහ NIC අංකය භාවිත කිරීම වැදගත්ය.
අවසාන වශයෙන්
EPF යනු සේවකයාගේ අනාගතයට වැදගත් අයිතියකි. සේවකයාගේ වැටුපෙන් සියයට 8ක් අඩු කළද, සමාගම විසින් තවත් සියයට 12ක් එකතු කර EPF ගිණුමට බැර කළ යුතුය.
එබැවින් සෑම සේවකයෙකුම තම EPF ගිණුම් ප්‍රකාශය පරීක්ෂා කර, සමාගම මාසිකව නිවැරදි මුදල් ගෙවන්නේද යන්න සොයා බැලිය යුතුය. ගැටලුවක් තිබේ නම් සමාගමේ HR අංශය, EPF දෙපාර්තමේන්තුව හෝ කම්කරු දෙපාර්තමේන්තුව අමතන්න.
වැඩිදුර තොරතුරු සඳහා ශ්‍රී ලංකා EPF නිල වෙබ් අඩවිය බලන්න. EPF උපකාරක දුරකථන: 011-2206690, 011-2206691, 011-2206692.